Rozmiary gitar klasycznych to temat, przy którym jako nauczyciel gry denerwowałem się najczęściej. Rodzice przynosili na lekcję jedną z dwóch gitar. Albo starego, polskiego Defila ściągniętego ze strychu, ze strunami centymetr nad gryfem. Albo dużą gitarę dla dorosłych, kupioną z dobrego serca – żeby uczyć się razem z dzieckiem i żeby instrument starczył na lata.
W obu przypadkach kończyło się tak samo. Dziecko zamiast grać, wykrzywiało się nad pudłem.
Poniżej znajdziesz tabelę rozmiarów z menzurą, wiekiem i wzrostem, wyjaśnienie, co naprawdę znaczą oznaczenia 4/4, 3/4 i 1/2, prosty test, którym w minutę sprawdzisz, czy gitara pasuje – i odpowiedź na pytanie, czy warto kupować na wyrost.
- Tabela rozmiarów gitar klasycznych
- Co znaczy 4/4, 3/4 i 1/2
- Gitara 3/4 a 4/4
- Dlaczego za duża gitara szkodzi
- Tabela to punkt wyjścia
- Test rozmiaru w minutę
- Rozmiar dla dorosłego
- Czy kupować na wyrost
- Pytania o rozmiary
Jakie są rozmiary gitar klasycznych?
Gitary klasyczne mają pięć podstawowych rozmiarów: 1/4, 1/2, 3/4, 7/8 i 4/4. Różnią się przede wszystkim menzurą, czyli długością drgającej struny – od około 480 mm w gitarze 1/4 do około 650 mm w pełnowymiarowej 4/4. Rozmiar dobiera się do wzrostu i długości ręki, a wiek jest tylko wskazówką.
Tak wyglądają te rozmiary w liczbach:
| Rozmiar | Menzura | Wiek (orientacyjnie) | Wzrost (orientacyjnie) |
|---|---|---|---|
| 1/4 | ok. 480 mm | 4–6 lat | ok. 100–115 cm |
| 1/2 | 535–544 mm | 6–8 lat | 115–135 cm |
| 3/4 | 580–610 mm | 8–12 lat | 130–140 cm |
| 7/8 | 620–636 mm | od 12 lat i dorośli | 140–150 cm |
| 4/4 | 640–650 mm | dorośli | powyżej 150 cm |
Skąd przedziały zamiast jednej liczby? Bo każdy producent buduje trochę inaczej. Spotkasz gitary 3/4 z menzurą 580 mm i takie z menzurą 610 mm. Różnica trzech centymetrów to dla dziecięcej ręki całkiem sporo.
Co znaczy 4/4, 3/4 i 1/2?
Tu kryje się pierwsze nieporozumienie. Ułamek nie mówi, jaką częścią dużej gitary jest mała. Gitara 1/2 nie jest o połowę krótsza od 4/4, a gitara 3/4 nie ma trzech czwartych jej długości. To umowne nazwy, jak rozmiary butów – mówią, która gitara jest większa, ale nie o ile.
Liczy się menzura. To odległość, jaką struna ma do przebycia od siodełka przy główce do siodełka w mostku. Dwunasty próg wypada dokładnie w jej połowie. Im krótsza menzura, tym bliżej siebie leżą progi i tym mniej trzeba rozciągać palce.
Policzmy na przykładach z tabeli. Struna w gitarze 1/2 jest krótsza od pełnowymiarowej o 16–18 procent, nie o połowę. W gitarze 3/4 – o 6–11 procent. Na papierze to niewiele. Pod palcami siedmiolatka to różnica między akordem, który się udaje, a akordem, którego nie da się złapać.
Krótsza struna ma też drugą zaletę. Przy tym samym stroju i tych samych strunach jest mniej napięta, więc łatwiej ją docisnąć do progu. Gdzie dokładnie leżą siodełka i jak zbudowana jest cała gitara, pokazuję na schemacie w przewodniku gitara klasyczna – budowa, części i historia.
Czym się różni gitara 3/4 od 4/4?
Trzema rzeczami, które czuć od pierwszego chwytu.
Menzurą. Gitara 3/4 ma strunę długą na 580–610 mm, pełnowymiarowa – 640–650 mm. Różnica wynosi od trzech do siedmiu centymetrów.
Szerokością gryfu. Przy siodełku gryf gitary 4/4 ma zwykle około 52 mm. W gitarach 3/4 i 1/2 producenci często zwężają go do 48 mm. Cztery milimetry decydują o tym, czy mała dłoń obejmie gryf, czy będzie się na nim rozjeżdżać.
Pudłem. Mniejsza gitara ma mniejsze i płytsze pudło. Dziecko może je objąć ramieniem, nie podnosząc barku.
Jest też różnica w brzmieniu: większe pudło gra głośniej i pełniej. Dla dziecka, które uczy się pierwszych dźwięków, to jednak sprawa trzeciorzędna. Ważniejsze, żeby w ogóle chciało sięgać po instrument.
Dlaczego za duża gitara szkodzi dziecku
O to się w tym wszystkim rozchodzi. Za duża gitara to nie jest drobna niewygoda, którą dziecko „przerośnie”. Przez nią bardzo wykrzywia się postawa. Dziecko siedzi przekrzywione, sięga, napina się – i tak spędza każdą lekcję i każde ćwiczenie w domu. To niewygodne i po prostu szkodliwe.
Widziałem to wiele razy. Rodzice mieli najlepsze intencje. Gitara dla dorosłych miała być prezentem na lata albo pretekstem, żeby uczyć się razem z dzieckiem. Tylko że dziecko nie gra na lata. Gra dzisiaj, tymi rękami, które ma teraz.
Za dużą gitarę rozpoznasz od razu, nawet jeśli nie grasz. Poznasz to po trzech znakach:
- ramię prawej ręki unosi się w stronę ucha, żeby sięgnąć nad pudło,
- łokieć wędruje wysoko, a dziecko wygląda, jakby obejmowało dużą piłkę plażową,
- lewa ręka musi się wyciągać, żeby dosięgnąć pierwszych progów.
Jeśli widzisz choć jeden z nich – gitara jest za duża.
Ze starym Defilem kłopot jest inny, ale skutek podobny. W dobrze ustawionej gitarze struny biegną kilka milimetrów nad progami, a tu – cały centymetr. Żeby taką strunę docisnąć do progu, trzeba siły, której sześcio- czy ośmiolatek po prostu nie ma. Palce bolą, dźwięk brzęczy, a dziecko szybko dochodzi do wniosku, że gitara to nie dla niego. Nie dziecko jest winne, tylko instrument, który dawno potrzebował lutnika. Więcej o tym piszę w tekście o wysokości strun w gitarze klasycznej.
Tabela to punkt wyjścia, nie wyrok
Wszyscy – sprzedawcy, producenci, ja też – robimy sztywny podział: tyle lat, taki rozmiar. Piszę tak, bo jakoś trzeba zacząć, a tabela daje punkt zaczepienia. Ale zawsze dodaję jedno zdanie: skonsultujcie rozmiar z nauczycielem.
Każde dziecko jest inne. Ma inne dłonie, inaczej rośnie. Jedno w wieku dziewięciu lat ma 128 cm wzrostu, drugie – 142. Jedno ma długie palce i krótkie ramiona, drugie odwrotnie.
Dobrze to widać, gdy położy się obok siebie tabele różnych producentów. W jednej gitara 3/4 jest dla dzieci w wieku 8–12 lat i o wzroście 130–140 cm. W drugiej – dla dzieci w wieku 7–11 lat i o wzroście 125–150 cm. Dziewięciolatek, który ma 128 cm, w pierwszej tabeli dostaje gitarę 1/2, w drugiej 3/4. Obie tabele mają sens. Po prostu żadna nie zna Twojego dziecka.
O wyborze rozstrzyga zasięg lewej ręki i długość palców. Wiek i wzrost tylko to przybliżają. Dlatego nauczyciel, który widzi dziecko z gitarą w rękach, powie więcej niż najlepsza tabela.
Jak sprawdzić rozmiar gitary w minutę
Jeśli możesz, sprawdź gitarę razem z dzieckiem, zanim ją kupisz. Wystarczy krzesło i minuta.
- Dziecko siada prosto na krześle, stopy płasko na podłodze.
- Kładzie gitarę wcięciem pudła na udzie, tak jak pokaże nauczyciel albo sprzedawca.
- Prawa ręka przechodzi swobodnie nad pudłem. Popatrz na bark – nie może wędrować w stronę ucha.
- Lewa ręka sięga do pierwszego progu. Łokieć zostaje lekko zgięty, a dziecko nie pochyla się do przodu.
- Poproś, żeby przytrzymało tak gitarę przez pół minuty. Za duży instrument zdradza się właśnie wtedy – dziecko zaczyna się poprawiać, przesuwać i garbić.
Jeśli wszystkie pięć punktów wygląda dobrze, rozmiar pasuje. Jeśli nie – spróbuj o jeden mniejszy.
Nie masz gitary pod ręką? Przesuń suwak na wzrost dziecka, a zobaczysz, od którego rozmiaru zacząć:
4/4 – pełny rozmiar, menzura ok. 650 mm.
Na granicy dwóch rozmiarów przymierz oba. Liczy się też długość ręki i dłoni.
Od jakiego wzrostu gitara 4/4 i jaki rozmiar dla dorosłego?
Pełnowymiarowa gitara 4/4 pasuje zwykle osobom, które mają ponad 150–155 cm wzrostu. Większość nastolatków i dorosłych gra więc na 4/4 i nie musi się nad tym zastanawiać.
Są jednak dorośli, którym pełna menzura 650 mm zwyczajnie przeszkadza. Mają mniejszą dłoń, męczą się przy barré albo przy szerszych rozciągnięciach palców. Dla nich jest gitara 7/8 – z menzurą około 630–636 mm, nadal pełnobrzmiąca. To rozmiar dla młodzieży od dwunastu lat i dla dorosłych, który ułatwia lewej ręce rozciągnięcia.
Druga droga to gitara w pełnym rozmiarze, ale z menzurą 640 mm. Ta nieco krótsza menzura stała się bardzo popularna. Gitara ma pełne pudło i pełny głos, a progi leżą odrobinę bliżej siebie.
Osoba z mniejszą dłonią nie musi „jakoś sobie radzić” z pełną menzurą. Rozmiar dobiera się do ręki, nie do metryki. Jak rozpoznać dobrą gitarę niezależnie od rozmiaru, piszę w tekście o tym, jak poznać dobrą gitarę klasyczną.
Czy kupować gitarę na wyrost?
Rozumiem ten pomysł bardzo dobrze. Duża gitara wydaje się rozsądniejsza: posłuży latami, a do tego rodzic może uczyć się razem z dzieckiem. Tylko że za dużej gitary dziecko nie „dorośnie” w kilka miesięcy, a przez cały ten czas będzie grało wykrzywione. Wspólna nauka to piękna rzecz – ale niech każde z Was gra na gitarze w swoim rozmiarze.
Mam na to prostą radę. Kup dziecku używaną gitarę w odpowiednim rozmiarze, choćby na OLX. Gitara 1/2 czy 3/4 to zawsze instrument przejściowy. Gdy dziecko z niej wyrośnie, sprzedasz ją za tę samą cenę, za którą ją kupiłeś. Nie trzeba więc oszczędzać na rozmiarze – kosztuje Cię tylko trochę czasu na ogłoszenie. Na co patrzeć przy zakupie z drugiej ręki, opisuję w tekście o używanej gitarze klasycznej.
I jeszcze jedno: gitarę zawsze można wymienić. Gdy dziecko dorośnie do pełnego rozmiaru albo Ty zechcesz wreszcie grać na lepszym instrumencie, zajrzyj do sklepu z gitarami klasycznymi. Każdą z nich mam najpierw w rękach, a starą gitarę mogę przyjąć w rozliczeniu.
Pytania o rozmiary gitar klasycznych
Jaki rozmiar ma gitara 1/2 i dla kogo jest?
Gitara 1/2 ma menzurę około 535–544 mm, w zależności od producenta. Ten rozmiar jest dla dzieci w wieku 6–8 lat i o wzroście 115–135 cm. To dobra pierwsza gitara dla pierwszoklasisty, o ile test przy krześle wypada dobrze.
Jaki jest rozmiar gitary 1/4?
To najmniejsza z popularnych gitar klasycznych. Gitara 1/4 ma menzurę około 480 mm i jest przeznaczona dla dzieci w wieku 4–6 lat, o wzroście mniej więcej 100–115 cm. Przy tak małych dzieciach rozmiar tym bardziej warto ustalić z nauczycielem, bo różnice w budowie są duże.
Co znaczy gitara klasyczna 4/4?
Gitara 4/4 to pełny rozmiar – taki, na jakim grają dorośli i większość nastolatków. Ma menzurę 640–650 mm i gryf szeroki przy siodełku na około 52 mm. Oznaczenie 4/4 nie jest miarą, tylko umowną nazwą: mówi, że to największy z pięciu rozmiarów.
Od jakiego wzrostu gitara 4/4?
Zwykle od około 150–155 cm wzrostu. Ostatnie słowo należy jednak do ręki: jeśli przy 4/4 lewa dłoń z trudem sięga pierwszych progów, lepiej sprawdzić gitarę 7/8 albo pełny rozmiar z krótszą menzurą 640 mm.
Czy dorosły może grać na gitarze 7/8?
Tak, i wielu dorosłych o mniejszej dłoni gra na niej wygodniej niż na 4/4. Menzura 7/8 to około 630–636 mm, więc progi leżą bliżej siebie, a struny dają się łatwiej docisnąć. Gitara nadal brzmi pełnie, choć jej pudło jest nieco mniejsze niż w pełnowymiarowej.
Tabela powie Ci, od czego zacząć. Resztę powie dziecko – tym, jak siedzi z gitarą. A gitarę zawsze można wymienić.